Κωστας Βαρναλης, ο ποιητης του λαου

Κώστας-Βάρναλης

Σαν σήμερα, στις 16 Δεκεμβρίου 1974, άφησε την τελευταία του πνοή πλήρης ημερών ο ποιητής, δημοσιογράφος, δάσκαλος και σοσιαλιστής διανοητής Κώστας Βάρναλης.

«Ποιητή, σ’ είδαμε πάντα στο πλευρό του λαού μας με σκέψη και με πράξη. Ο λόγος σου σπαθί, νυστέρι και φωτιά που φωτάει και φως που καίει. Σ’ είδαμε πάντα με την παλάμη σου ανοιχτή, δίπλα στ’ αυτί, για ν’ αφουγκράζεσαι πίσω από τα τείχη τη στρογγυλή βουή του Ιστορικού, αναπότρεπτου ήλιου. Αυτόν τον ήλιο μας έδειξες» 

έγραφε ο Γιάννης Ρίτσος για τον Κώστα Βάρναλη το 1956. Ο «μπαρμπα-Κώστας» συμπλήρωνε τότε ήδη 50 χρόνια ακάματης παρουσίας στα ελληνικά γράμματα.

Γεννήθηκε στον Πύργο της Βουλγαρίας το 1884. Πήρε το όνομα Βάρναλης επειδή ο πατέρας του καταγόταν από τη Βάρνα. Το φθινόπωρο του 1902 εισήχθη στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών απ’ όπου πήρε το δίπλωμά του το 1908 και στη συνέχεια διορίστηκε καθηγητής σε σχολείο. Ύστερα από δεκάχρονη θητεία στην εκπαίδευση, πήγε με υποτροφία στο Παρίσι για ανώτερες φιλολογικές σπουδές.

Η ποίηση του Βάρναλη χωρίζεται σε δύο περιόδους με σημείο τομής την παραμονή του στο Παρίσι το 1917-18 σε μια συνταρακτική ιστορικοπολιτική συγκυρία. Η πρώτη περίοδος είχε αρχίσει το 1905 με την κυκλοφορία της πρώτης ποιητικής συλλογής του «Κηρήθρες» κι έκλεισε το 1919 με τον «Προσκυνητή». Στα ποιήματα αυτής της περιόδου ο Βάρναλης δείχνει το μεγάλο ταλέντο του χωρίς όμως να ξεφεύγει από τις ιδεολογικές ορίζουσες της εποχής- πατριωτισμό και αρχαιολατρία.

Ως κοινωνικός ποιητής εμφανίζεται το 1922 με το ως σήμερα επίκαιρο «Φως που καίει». Για τη στροφή του στην κοινωνική ποίηση καταλυτικό ρόλο έπαιξαν τα χρόνια που πέρασε στο Παρίσι, όπου έζησε τον αντίκτυπο γεγονότων που συντάραξαν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες κι άλλαξαν το ρου της σύγχρονης Ιστορίας: το μακελειό του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου και την Οκτωβριανή Επανάσταση.

Έκτοτε ο Βάρναλης υπερασπίστηκε αταλάντευτα το δίκιο του απλού ανθρώπου, διατράνωνοντάς το σε όλα τα έργα του, ποιητικά και πεζά, καθώς και στο δημόσιο λόγο του ως δημοσιογράφου. Στηλίτευσε την καταπίεση και τη βία της εξουσίας αλλά και μαστίγωσε τη μοιρολατρία και την παθητική στάση απέναντι στην αδικία. «Δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι συνάμα, προσμένουμε ίσως κάποιο θάμα» έγραψε στους συγκλονιστικούς «Μοιραίους» του.

Στην τελευταία του κατοικία στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, τον συνόδεψε μια ατελείωτη πορεία λαού τραγουδώντας τα ποιήματά του. Ολόκληρη η χώρα αποχαιρέτησε ευλαβικά έναν μεγάλο της νεκρό.

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ του Νίκου Καβουκίδη “Μαρτυρίες” αφιερωμένο στο Πολυτεχνείο

 

(Με πληροφορίες από ως3 Μηνιαίο Περιοδικό Πολιτισμού)

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλεκτρονική διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Σχόλια ρατσιστικού και υβριστικού περιεχομένου αποκλείονται από τη δημοσίευση. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


Notice: Undefined index: comment_notes_after in /var/www/vhosts/pragmwn.gr/pyxida/wp-includes/comment-template.php on line 2231