Νικος Γκατσος: βαθια Ελληνας και βαθια Ευρωπαιος

Νίκος-Γκάτσος

Σαν σήμερα, στις 8 Δεκεμβρίου 1911, είδε το πρώτο φως της ζωής ο ποιητής, στιχουργός και μεταφραστής Νίκος Γκάτσος. Μέσα από τη στιχουργία του κατόρθωσε να κάνει λαϊκό τον υπερρεαλισμό και να τραγουδιέται η μεγάλη ποίηση από εκατομμύρια Ελλήνων από γενιά σε γενιά. «Χάρτινο το φεγγαράκι», «Το δίχτυ», «Κεμάλ», «Μάνα μου Ελλάς», «Άσπρη μέρα και για μας» είναι μερικοί μόνο από τους θησαυρούς που μας άφησε ο Γκάτσος μαζί με την «Αμοργό» του, το υπερρεαλιστικό, γεμάτο Ελλάδα ποίημά του.

Γεννήθηκε στην Ασέα Αρκαδίας. Στις αρχές του ’30, έχοντας τελειώσει το Γυμνάσιο στην Τρίπολη, μετακόμισε στην Αθήνα για να σπουδάσει φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έγινε γρήγορα μέλος της λογοτεχνικής παρέας Ελύτη, Εμπειρίκου, Εγγονόπουλου που σύχναζε στο ιστορικό πατάρι του Λουμίδη στην Αθήνα κι έμελλε να σφραγίσει μια ολόκληρη εποχή στα ελληνικά γράμματα και τις τέχνες. 

«Πανέτοιμος μας είχε φτάσει στα δεκαοκτώ του από την Ασέα της Αρκαδίας με πλήρη εξάρτυση: με τους Έλιοτ και τους Λόρκα, τους Κάφκα και τους Σαρτρ. Χώρια βέβαια την δημοτική παράδοση, που, αυτή, κυκλοφορούσε στο αίμα του και αναπηδούσε πίσω από κάθε του κρίση, κάθε του αντίδραση…Εμείς τη δημοτική γλώσσα και την παράδοση την εκμάθαμε. Σιγά-σιγά και με πολύ κόπο. Εκείνος τις βρήκε μέσα του, έτοιμες, μαζί με τα τραγούδια των προγόνων του, τις αφομοίωσε μαζί με “το γάλα της μητρός του” που θα’ λεγε ο Σολωμός».

Αυτά γράφει για το Νίκο Γκάτσο ο Οδυσσέας Ελύτης στο βιβλίο του «Εν Λευκώ» (εκδόσεις Ίκαρος, 1995). 

Το 1943, μεσούσης της Κατοχής, ο Γκάτσος κυκλοφόρησε την «Αμοργό», στην οποία συνταιριάζει με ένα τελείως προσωπικό ιδίωμα την ελληνική δημοτική ποίηση με το ρεύμα του υπερρεαλισμού στην Ευρώπη. Δια στόματος Μάνου Χατζηδάκι, που υπήρξε αδελφικός φίλος με τον ποιητή, «η Αμοργός είναι η έκφραση αυτών των δύο στοιχείων που συνθέτουν την προσωπικότητα του Γκάτσου: βαθιά Έλληνας και βαθιά Ευρωπαίος». Το ποίημα χλευάστηκε αρχικά από τους κριτικούς, αργότερα όμως αναγνωρίστηκε καθολικά ως έργο-σταθμός στη σύγχρονη ελληνική ποίηση.

Μετά τη σύνθεση της «Αμοργού», η ποιητική φλέβα του Γκάτσου συνέχισε να χτυπά σε μεταφράσεις θεατρικών έργων, όπως ο «Ματωμένος γάμος» του Λόρκα που έγραψε Ιστορία στο Θέατρο Τέχνης, και βέβαια στα τραγούδια. Άπειρα τραγούδια. Συνήθιζε να γράφει στίχους πάνω στη μελωδία. Συνεργάστηκε με τους μεγαλύτερους συνθέτες – Χατζηδάκι, Θεοδωράκη, Ξαρχάκο, Μούτση και τραγούδια του ερμήνευσαν μεταξύ άλλων οι Βίκυ Μοσχολιού, Νάνα Μούσχουρη, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Νίκος Ξυλούρης, Μανώλης Μητσιάς.

Αφήνοντάς μας μια ανεκτίμητη πνευματική κληρονομιά, ο Νίκος Γκάτσος πέθανε στις 12 Μαϊου 1992, σε ηλικία 81 ετών και τάφηκε στο χωριό του. 

Το «Παρασκήνιο» της ΕΡΤ, μια ιστορική εκπομπή με πρόσωπα και θέματα από το χώρο του πολιτισμού και του πνεύματος, έχει φιλοξενήσει ένα πολύ ωραίο αφιέρωμα στη ζωή και το έργο του σπουδαίου ποιητή και στιχουργού (εδώ παρουσιάζεται το 1ο μέρος). Αξίζει τον χρόνο μας. 

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλεκτρονική διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Σχόλια ρατσιστικού και υβριστικού περιεχομένου αποκλείονται από τη δημοσίευση. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


Notice: Undefined index: comment_notes_after in /var/www/vhosts/pragmwn.gr/pyxida/wp-includes/comment-template.php on line 2231