Τεχνη εναντια στη ληθη: Ιστοριες προσφυγιας αποκτουν μια δευτερη ζωη ως εργα τεχνης μιας Γερμανιδας

Rough Seas ©Birgit Rüberg
Rough Seas ©Birgit Rüberg

Μικρά, μαύρα ξύλινα κουτιά στα οποία βρίσκονται τοποθετημένα φθαρμένα κομμάτια υφάσματος, αποκόμματα από εφημερίδες, ένα κομμάτι πλαστικής βάρκας, ένα παιδικό παπούτσι. Χνάρια τσακισμένων ανθρώπων που μπήκαν στις βάρκες των δουλεμπόρων για να περάσουν στη Λέσβο και να αναζητήσουν αξιοπρεπή ζωή στην Ευρώπη. Τα κουτιά κρέμονται στον τοίχο από ξεφτισμένα νάυλον σκοινιά, από αυτά που χρησιμοποιούν οι ψαράδες. «Είναι εύθραυστα, έτοιμα να σπάσουν, όπως εύθραυστες είναι οι ζωές των ανθρώπων που φτάνουν στη Λέσβο. Αν τα καταφέρουν», λέει η Birgit Rüberg αγγίζοντας τρυφερά ένα από τα μικρά κουτιά. Θυμίζουν φέρετρα, έχουν άλλωστε τις διαστάσεις αρχαίων ελληνικών σαρκοφάγων σε σμίκρυνση.

birgit-rueberg-rough-seas-02

©Birgit Rüberg

Η Rüberg είναι Γερμανίδα καλλιτέχνιδα που δουλεύει με «φτωχά υλικά», κυρίως χρησιμοποιημένο ύφασμα. Πηγαίνει διακοπές στη Λέσβο για περισσότερο από είκοσι χρόνια. Από το 2009 συλλέγει από τις ακτές του νησιού ρούχα, σωσίβια, κομμάτια από τις πλαστικές βάρκες, ο,τιδήποτε μαρτυρά την οδύσσεια των ανθρώπων που επιχειρούν κατά χιλιάδες το πέρασμα στη Λέσβο και αργότερα στην ευρωπαϊκή ενδοχώρα. Πάνω στο υλικό κεντά αποκόμματα από δημοσιεύματα εφημερίδων για τα ναυάγια στο Αιγαίο, παροιμίες ή αυτοσχέδιους στίχους που έχουν γράψει πρόσφυγες.

birgit-rüberg-rough-seas-05

©Birgit Rüberg

«Το χρησιμοποιημένο ύφασμα διατηρεί ως υλικό ίχνη και πληροφορίες για την ιστορία του. Διατηρεί τη μνήμη. Είναι επίκαιρο θέμα τώρα το προσφυγικό, σε δέκα-είκοσι χρόνια ίσως δεν θυμάται κανείς. Αυτά τα έργα όμως θα αφηγούνται πάντα αυτό που συνέβη στη Λέσβο», λέει στην «Πυξίδα» η καλλιτέχνιδα και προσθέτει:

«Πηγαίνοντας χρόνια στο νησί, κατάλαβα από νωρίς αυτό που συνέβαινε με τους πρόσφυγες που έρχονταν από τη θάλασσα. Τότε έρχονταν με πολύ μικρές βάρκες, βάρκες που χωρούσαν 2-4 άτομα, αν και στοιβάζονταν μέσα σε αυτές περισσότεροι άνθρωποι. Στο μεταξύ οι βάρκες γίνονταν όλο και μεγαλύτερες. Από αυτό και μόνο καταλαβαίνει κανείς σε ποιο βαθμό έχει συστηματοποιηθεί η δράση των διακινητών και πόσο χρήμα κρύβεται σε αυτήν την ιστορία».

birgit-rueberg-auf-Lesvos

©Birgit Rüberg

Τα έργα της Rüberg που εκτίθενται αυτό το διάστημα στη γκαλερί που διατηρεί στην Κολωνία, σε διάλογο με τις «Εικόνες της κρίσης» της Μαρίας Ρηγούτσου, συνθέτουν τη συλλογή «Rough Seas». Είναι η πιο πρόσφατη σειρά έργων της με αναφορά στους πρόσφυγες της Λέσβου. Παλιότερα έχει κεντήσει σωσίβια, τα οποία παρουσιάζονται σήμερα στο Frauenmuseum (Μουσείο των γυναικών) στο Wiesbaden. 

Η επαφή με τα αντικείμενα που συλλέγει, δοκιμάζει τις αντοχές της. «Όταν μάζεψα τα σωσίβια και τα έφερα εδώ στη Γερμανία μέσα στη βαλίτσα μου, δεν μπορούσα στην αρχή καν να τα αγγίξω, κουβαλούσαν ένα μεγάλο ανθρώπινο φορτίο μέσα τους. Έπρεπε να περάσει χρόνος για να μπορέσω να αποστασιοποιηθώ», λέει.

birgit-rueberg-rough-seas-08

©Birgit Rüberg

Σε προηγούμενη έκθεση των έργων στο Braunschweig, ανάμεσα στους επισκέπτες ήταν και πρόσφυγες. «Ήταν μια πολύ δυνατή στιγμή. Κάποιοι ήρθαν με δάκρυα στα μάτια και με ευχαρίστησαν γιατί ασχολήθηκα με το θέμα. Τότε δεν ήταν ακόμα στην επικαιρότητα, δεν ήταν καν θέμα για τη Γερμανία όπως είναι σήμερα», θυμάται η Birgit Rüberg.

Ποιο μήνυμα μεταφέρουν οι «Rough Seas»; «Δεν θέλω να στείλω κανένα μήνυμα», τονίζει η δημιουργός. «Η τέχνη για μένα δεν είναι πλακάτ. Θέλω να δώσω το ερέθισμα στους ανθρώπους να σκεφτούν και να αναμετρηθούν με τα συναισθήματά τους, να ανακαλύψουν “τι επίδραση έχει αυτό σε μένα και πώς τοποθετούμαι σε αυτό”».

birgit-rueberg-rough-seas-03

©Birgit Rüberg

info Τα έργα της Birgit Rüberg εκτίθενται από τον Σεπτέμβριο ως και αύριο στην γκαλερί Anakoluth στην Κολωνία. birgit-rueberg.de 

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλεκτρονική διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Σχόλια ρατσιστικού και υβριστικού περιεχομένου αποκλείονται από τη δημοσίευση. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


Notice: Undefined index: comment_notes_after in /var/www/vhosts/pragmwn.gr/pyxida/wp-includes/comment-template.php on line 2231