Πως επιβιωνει η τεχνη στην Ελλαδα σημερα; Ελληνες καλλιτεχνες συζητουν στην Ακαδημια Τεχνων του Βερολινου

"Athens by night", έργο της εικαστικού Ράνια Ράγκου από την 21η Art Athina (Μάιος 2015). Η Art Athina είναι από τις μακροβιότερες εκθέσεις Σύγχρονης Τέχνης στην Ευρώπη | Παραχώρηση από τη γκαλερί a.antonopoulou.art
"Athens by night", έργο της εικαστικού Ράνια Ράγκου από την 21η Art Athina (Μάιος 2015). Η Art Athina είναι από τις μακροβιότερες εκθέσεις Σύγχρονης Τέχνης στην Ευρώπη | Παραχώρηση από τη γκαλερί a.antonopoulou.art

Ανεργία, ανασφάλεια, φτωχοποίηση. Πώς επιβιώνουν οι καλλιτέχνες σε κρίσιμους καιρούς; Πώς τους επηρεάζει η κοινωνική κατάσταση και πώς επεμβαίνουν οι ίδιοι με την τέχνη τους στην κοινωνική κατάσταση; Υπάρχει καλλιτεχνική εγρήγορση σε περιόδους κρίσης ή οπισθοδρόμηση; Ένας κυκεώνας προβληματισμών για τη σχέση τέχνης και κρίσης, που για τους καλλιτέχνες στην Ελλάδα σήμερα δεν είναι στη σφαίρα του θεωρητικού, αλλά είναι βίωμα κοινωνικό, προσωπικό, αισθητικό.

Για την «επιβίωση της τέχνης σε θυελλώδεις καιρούς» μίλησαν προχτές (1η Σεπτεμβρίου) Έλληνες καλλιτέχνες στην Ακαδημία Τεχνών του Βερολίνου. Το deutschlandfunk μεταδίδει: 

Στο φουαγιέ της Ακαδημίας Τεχνών στο Βερολίνο αυτή την ώρα παρουσιάζονται μέσα από βίντεοπροβολή καλλιτέχνες από την Ελλάδα. Η συγγραφέας παιδικών βιβλίων Ροδούλα Παππά αφηγείται μέσα από εικόνες την ιστορία ενός κλουβιού. Το κλουβί αναζητά πουλιά, τους υπόσχεται ασφάλεια και άνεση, νερό και τροφή. Όμως κανένα πουλί δεν θέλει να μπει στο κλουβί, καλύτερα φτωχά αλλά ελεύθερα. Στο τέλος το κλουβί πετάει τις πόρτες του και χαρίζει σε όλα τα πουλιά ό,τι χρειάζονται. Μια μεταφορά για τις διαπραγματεύσεις της Ελλάδας με την τρόικα; Μια εικόνα για τη συγκρουσιακή σχέση ανάμεσα στην τέχνη, την ελευθερία και την οικονομική ασφάλεια;

Ο μουσικός και συνθέτης Μιχάλης Λαπιδάκης μπλέκει στην φιλμική-μουσική εγκατάστασή του «Howl» παραμορφωμένα πρόσωπα ανθρώπων που κραυγάζουν με εικόνες από συμπλοκές στην Αθήνα και σκηνές αποκάλυψης του Hieronymus Bosch. Ο Λαπιδάκης, καθηγητής σύγχρονης μουσικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, δεν πιστεύει σε καμία περίπτωση ότι η καταστροφική κατάσταση στη δημιουργική σκηνή της χώρας ανάγεται στη δικτατορία λιτότητας που επιβάλλει η πολιτική. 

«Μπορεί να ακουστεί περίεργο, αλλά για μένα η κρίση είχε ξεκινήσει πριν την τωρινή κρίση. Η υπερβολική κατανάλωση, η ψευτιά όλης της κατάστασης, αυτή ήταν μια πολύ πιο αληθινή κρίση από την οικονομική κρίση του σήμερα. Νωρίτερα λειτουργούσε η πολιτιστική σκηνή σύμφωνα με την αρχή “πάω να δω και να με δουν”. Είχαμε θεσμούς που στήριζαν τους καλλιτέχνες. Όλοι πήγαιναν περισσότερο ή λιγότερο καλά. Αλλά όλο αυτό ήταν ένα ψέμα, καθαρή μανία για σπατάλη. Γι’ αυτό η σημερινή κρίση είναι αποκαλυπτική. Ένα μεγάλο ψέμα αποκαλύφθηκε. Δεν βλέπω κανέναν χαμένο παράδεισο πίσω μας, δεν υπάρχει τίποτα που να νοσταλγώ».

001_a.antonopoulou.art_Nikos-Kessanlis_Art-Athina_2015

Νίκος Κεσσανλής “‘άτιτλο” από τη σειρά “Φίλοι” -Art Athina 2015 ©a.antonopoulou.art

Η κρίση ως ευκαιρία για νέα αρχή; Ο συγγραφέας και θεατρικός σκηνοθέτης Ανέστης Αζάς, ο οποίος έχει ήδη σημειώσει επιτυχία στη Γερμανία με σκηνοθεσίες στο πλευρό του Dimiter Gotscheff και με την κολεκτίβα Rimini Protokoll, δείχνει την ελληνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης σαν διέξοδο από την απομόνωση. «…Το ότι προσπαθεί κανείς σήμερα να κάνει projects στο εξωτερικό είναι καλό σε τελευταία ανάλυση. Αισθητικά αυτό που συμβαίνει εδώ είναι ότι δεν γίνεται πλέον να σχεδιάζει κανείς μεγάλες παραγωγές, δεν γίνεται να δουλεύει με πολλούς ηθοποιούς, γιατί δεν μπορεί να πληρώσει. Μεγάλα σκηνικά, όπως τα γνωρίζει κανείς από τα θέατρα στη Γερμανία και την κεντρική Ευρώπη, εδώ είναι αδιανόητα. Πρέπει κανείς να καταφύγει σε τελείως απλές φόρμες». 

Η κρίση έχει αναμφίβολα τη δική της αισθητική. Δεν είναι λίγοι οι καλλιτέχνες στην Αθήνα που για πολύ λίγα χρήματα νοικιάζουν άδεια μαγαζιά – νέες κολεκτίβες ζωής και τέχνης γεννιώνται. Για «απελευθέρωση από τον υποτελή πολιτιστικό συντηρητισμό» κάνει λόγο η θεατρική σκηνοθέτις και ηθοποιός Ρούλα Πατεράκη αναφερόμενη στην κατάρρευση της πολιτιστικής πολιτικής. Από πού μπορούν να ζήσουν όμως οι καλλιτέχνες στην Ελλάδα σήμερα όταν το κράτος δεν δίνει επιχορηγήσεις και οι πολίτες περιορίζουν την κατανάλωση; Μια σοβαρή πολιτιστική πολιτική δεν υπήρξε ποτέ από συστάσεως ελληνικού κράτους το 1828, τονίζει ο Χρήστος Καρράς, διευθυντής του Ωνάσειου Πολιτιστικού Κέντρου στην Αθήνα. Βλέπει την Ελλάδα σε σταυροδρόμι: Από τη μία τα χρήματα είναι όλο και λιγότερα, από την άλλη αυξάνεται το διεθνές ενδιαφέρον για τον τρόπο που οι Έλληνες καλλιτέχνες αντιμετωπίζουν τη διάλυση. 

ARTOWER-PHOTO_20x145cm300dpi

Πασχάλης Αγγελίδης “Πάνω από την πόλη”- Art Athina 2015 ©artower agora

«Κάθε εποχή παράγει τη δική της τέχνη. Τώρα ζούμε σε μια ακραία κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Το κράτος πολιτικά έχει χάσει τη διαπραγματευτική του ικανότητα και δεν υπάρχει πλέον δημόσια σφαίρα που να καθορίζεται από το κράτος. Και επίσης τα δικαιώματα των πολιτών έχουν περιοριστεί σημαντικά. Βρισκόμαστε μπροστά σε έναν σωρό ερειπίων. Ο ρόλος της τέχνης έχει γίνει ακόμη πιο σημαντικός: Η τέχνη είναι ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο τα άτομα αντιπαρατίθενται στην κοινωνικοπολιτική κατάσταση και μπορούν να προκαλέσουν τη δημόσια ευαισθητοποίηση» λέει ο Χ. Καρράς. 

Όποιος περίμενε σε αυτή τη συζήτηση να ακούσει θυμωμένες καταγγελίες για ελλιπή μέσα, μέτρα λιτότητας και τρόικα, έπεσε έξω. Η επιβίωση των καλλιτεχνών στην Ελλάδα είναι δίχως άλλο κρίσιμη, τα μέσα για καλλιτεχνική παραγωγή πιο πενιχρά από ποτέ. Παρόλα αυτά φαίνεται να υπάρχει διάθεση να δει κανείς την οδύνη ως ευκαιρία για μια νέα αρχή. Μένει το ερώτημα, αν αυτή η στάση δηλώνει αυτοπεποίθηση ή είναι ένα απελπισμένο σφύριγμα στο σκοτάδι.

1 Comment

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλεκτρονική διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Σχόλια ρατσιστικού και υβριστικού περιεχομένου αποκλείονται από τη δημοσίευση. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


Notice: Undefined index: comment_notes_after in /var/www/vhosts/pragmwn.gr/pyxida/wp-includes/comment-template.php on line 2231